+ Yorum Gönder
Edebi Türler ve Tiyatro Bölümünden Ses Ve Diyafram ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. Mattet
    Usta Üye


    Ses Ve Diyafram





    Ses Ve Diyafram Forum Alev
    SES VE DİYAFRAM

    KONUŞMA VE SUSMALAR

    Oyunda aktarırken konuşma kadar susmalar da önemlidir. Susmalar sözcükleri kümeleştirir, sözcük kümelerini birbirinden ayırır.
    Günlük yaşamda da çok önemli olan susma, sahne üzerinde de anlamın aktarılması için olağanüstü önem taşımaktadır.
    Susmaların önemini bir örnek üzerinde görelim.

    ÖRNEK:
    "Çalış baban gibi eşek olma!".
    Susma, noktasını değiştirdiğimizde tümcenin yüklendiği anlam büyük ölçüde değişir.
    "Çalış baban gibi, eşek olma!"
    ve
    "Çalış, baban gibi eşek olma!"cümlelerinde susma yeri değiştirildiğinden içerdiği anlam da değişir.
    Oyun metnini parçalara bölerek okumak oyuncuyu sözcükleri yorumlamaya, böylelikle de sözcüklerin içeriklerini, anlamlarını, özünü anlamaya zorlar. Oyuncu sahne üzerinde her söylediği sözün özüm: inmeye çalışarak anlamını yakaladığı takdirde; konuşmasında biçim yönünden bir incelik, içerik yönünden de bir tutarlılık ve derinlik yakalar.
    Oyuncu metni anlamadığı ve noktalamaya dikkat etmediği sürece başarılı olamaz. Bunun için yapılacak ilk iş, metni ölçü ve parçalara bölmek, susma yerlerini saptamaktır.
    Şimdi bunu bir örnek üzerinde görelim:

    ÖRNEK

    " OTELLO Shakespeare
    OTHELLO - Nasıl Karadeniz'in buzlu akıntısı ve sert cereyanı kesilmek nedir bilmeden dosdoğru Marmara ve Çanakkale'yi boylarsa, benim kanlı düşüncelerim de öylece müthiş adımlarla ilerleyecek, asla geri bakmayacak, asla kuvvetten kesilip alçalarak aşka doğru gelmeyecek, ta büyük ve kudretli büyük bir intikam ve ne var ne yok hepsini birden yutuncaya kadar."
    Görüldüğü gibi, tek ve uzun bir tümceyle karşı karşıyayız. Bu uzun tümceyi susma yerlerini iyi saptamadan yeterli nefes almadan söyleme olanağı yoktur. Kimi sözcük kümelerinin hakkını tastamam vermek doğru yerlerde nefes almak gerekir. Stanislawski parçayı şu şekilde bölümlemeyi önerir:
    "OTHELLA - Nasıl Karadeniz'in buzlu akıntısı ve sert cereyanı / kesilmek nedir bilmeden / dosdoğru Marmara ve Çanakkale'yi boylarsa / benim kanlı düşüncelerim de öylece müthiş adımlarla ilerleyecek / asla geri bakmayacak / asla kuvvetten kesilip alçalarak aşka doğru gelmeyecek / ta ki büyük ve kudretli / büyük bir intikam / ne var ne yok hepsini birden yutuncaya kadar.!"
    Bu bölümlemeyi yaptıktan sonra ilk düşüneceğimiz Shakespeare'in noktalama işaretlerine verdiği önemdir. Bu metinde her noktalama işaretinin kendine göre bir anlamı ve önemi vardır. Tonlamalar, bu anlamları yakalamaya yönelik yapıl¬madığı sürece tekstin amacına ulaşılamayacak, anlatmak istenen seyirciye yeterince anlatılamayacaktır.
    Noktalama işaretlerine verilen önem, susmanın biçimini de saptayacaktır.
    SUSMALAR
    Stanislawski sahne üzerinde iki tür susma olduğunu belirtir: Mantıksal susma ve psikolojik susma. Stanislawski "mantıksal susma yerleri noktalama işaretleriyle; psikolojik susma yerleri belirlenecektir" der.

    Mantıksal susma söz öbeklerini, metnini tüm tümcelerini makinemsi bir yoldan biçimlendirerek anlamı kolaylaştırırken psikolojik susmalar düşüncelere, sözcüklere yaşam katar.
    Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz:
    Mantıksal susmadan yoksun oyun metni oyunu anlaşılmaz hale, psikolojik susmadan yoksun oyun metni oyunu "yaşamaz" bir hale getirir. Şunu unutmayın sakın:
    Mantıksal susma aklımıza, psikolojik susma duygularımıza yöneliktir.

    İTİCİ SESLER
    Katı, kulak tırmalayıcı, hırıltılı, tiz, burundan çıkan buğulu, çok yumuşak biçimden yoksun sesler rahatsız edici seslerdir. İyi bir çalışmayla bu tür ses kusurlarından kurtulmak mümkündür. Bunun için de düzenli çalışmak ve vakit ayırmak gerekir.
    Örneğin bir roman, bir tekerleme temrini alın, bir kalemi ağzınıza yatay olarak koyun ve öylece bir saat okuyun. Sesinizi yükseltin, alçaltın. Bunu bir antrenman gibi düşünün, düzenli olarak çalışın. Temrinleri ve tekerlemeleri çalışın. Bol bol okuyun.

    DİYAFRAMDAN SOLUNUM
    En güzel ses, hiç bir zaman zorlama olmadan çıkan sestir. Oyun sırasında kelime ve cümleleri ayrı tonda ve vurguda söylemek büyük bir yanlıştır.
    Oyuncular için en doğru soluma diyaframdan solumadır. Mutlaka ve mutlaka diyafram solunumu kullanılmalıdır. Düzenli olarak yapılan çalışma ve temrinlerle diyaframı geliştirmek mümkündür. Size şöyle bir örnek vereyim; hiç spor yapmayan, ağırlık kaldırmayan yani düzenli olarak çalışmayan ir' insanın atletik bir vücudu olabilir mi? Olamaz. Oyunculuk da böyledir, sürekli temrin ve diyafram çalışması yapmadan iyi bir diyafram kullanımına ulaşamazsınız. Bunun için yapacağınız tek bir şey var; çalışmak, çalışmak ve çalışmak.
    Diyaframdan solunum yaparken akciğerlerimizin alt loplarını etkin şekilde kullanmak suretiyle, kaburga kemiklerinin alt hizasından dışarıya itilecek şekilde nefes alabilmeyle çalışılır. Önce çok derin olmak kaydıyla arda arda 3-4 soluma yapın. Göğüs kafesiniz ve omuzlarınız yukarı doğru kalkarsa hatalı nefes almışsınız demektir.
    Diyafram nefesini daha iyi anlayabilmek için düz bir zeminde yere sırt üstü uzanın. Hızlı ve kısa aralıklarla sadece ağızdan solumaya başlayın. Yerde nefes alırken dikkat edeceğiniz şey, göğüs kafesinin bittiği yerden karından gözlemlenen bir hareket söz konusu mu?
    Bunu anlamak için iki elinizle göğüs kafesinizin üzerine hafifçe bastırın ya da başka bir arkadaşınızdan iki eliyle göğüs kafesinizin üzerine bastırmasını rica edin.
    Şimdi aynı solumayı göğsünüzün alt kısmına doğru yapın. Diyaframdan nefes alıyor musunuz dikkat edin. Üzülmeyin diyaframdan nefes alamadıysanız başka bir önerim daha var, çünkü diyafram nefesini öğrenme, bazı insanlar için sanıldığından zordur.
    Şimdi sırt üstü düz konumda uzanmış durumdasınız. Nefesinizi tutun, bu halde kamınızı içeri ve dışarı itin. Nefes almadan bunu gerçekleştirebiliyor musunuz? Cevabınız evet ise şimdi karnınızı dışarı itin, nefes verirken kamınızı içeri çekin. Bu yolla diyaframdan solumayı öğrenebilirsiniz. Bunu defalarca tekrarlayın.
    Diyaframdan doğru nefes alma şeklinizin otomatikleşmesi gerekmektedir. Bir oyuncu olarak her zaman için bilinçli olarak nefesimizi kontrol etmeliyiz. Alışkanlık kazanıncaya kadar iki hafta bu çalışmaları tekrarlayın. Günde en az kırk dakika çalışın. Çalışmalarda başarılı olabilmek için çalışma öncesinde midenizin 1/3'ünün boş olmasına dikkat ediniz. Diyaframdan nefes alma, yukarıda önerilenler doğrultusunda sürekli ve düzenli yapıldığı sürece alışkanlık haline gelecek, otomatikleşecektir. Zamanla diyaframınızı kullanmayı ve aldığınız nefesi iktisaslı ve uzun sürede kullanmayı öğrenmelisiniz.

    Örneğin bir oyunda oynuyorsunuz ve üç sayfalık bir tiradınız var; eğer diyaframınızı iyi kullanabiliyorsanız, takılmadan, zorlanmadan ve tekstin içerisindeki anlatımı yakalayacak şekilde oynayabilirsiniz.
    Ama farz edin ki, diyafram kullanmanız zayıf. Gereksiz yerde nefes alıp vereceksiniz ve tekstin altından kalkmanız zorlaşacaktır.

    DİYAFRAM NEFESİNDE DİKKAT EDİLECEK AL TIN KURALLAR
    1- Nefes alırken derin, sık, çabuk, düzenli, gerilmeden, gürültüsüz alıp vermeyi öğrenmelisiniz.
    2- Nefesinizi kesinlikle burnunuzdan alıp, ağzınızdan vereceksiniz.
    3- Nefesinizi alış, tutuş ve veriş zamanlamanız 1- 4 -2 formülüne uygun olmalı.
    4- Yani nefesinizi 2 saniyede almışsanız 8 saniye içinde tutacak ve 4 saniyede vereceksiniz.
    5- Nefes alırken akciğerlerinizi zorlayınız. Nefesi uzun süre alıp tutmayı öğreniniz.
    6- Bir anda fazla alınan oksijen baş dönmesine yol açabilir.
    7- Amaç ciğerleri büyütmektir. Ama ciğerler bir anda büyümez. İdeal bir diyafram nefesi kısa sürede oluşturulamaz. .Çalıştıkça diyaframınızın geliştiğine tanıklık edeceksiniz.
    8- Eğer gırtlağı fazla sıkarak havayı, tutmaya kalkarsanız gırtlak yorulur. Ses bozulmaya başlar.
    9- Konuşmaya başladığınızda aldığınız hava bir çırpıda boşalıp bitmemelidir. Aynı havayı en uzun süre kullanmayı öğrenin. Ama bu sırada kasılmamalı ve gırtlağın kapanmasına neden olamamalıyız. Yoksa hırıltıdan başka bir şey çıkaramayız.

    SES TEMRİNLERİ

    UYGULAMA 1

    SOLUK TUTMA ÇALIŞMASI
    1- Derin derin nefes alın. Nefesinizi dayanabileceğiniz kadar tutun.

    2- Derin derin nefes alın; Gırtlağınızı açık tutun. Kısa kısa ve kesik kesik soluma yapın. Ciğerleriniz dolu iken karın bölgelerinizdeki harekete dikkat edin.
    3- Derin derin nefes alın. Bir parmağınızla dudağınızı tutun ve üf1er gibi yapın. Havanın çıkardığı ısıyı hissedin. Bir daha nefes alın, aldığınız nefesi bir mum ateşini hafifçe üf1üyor gibi dışarı arın.
    4- Kalın, orta ve ince sesinizi belirleyin ve nefes alın. PAPAPA sözcüğünü düşük sesle, mümkün olduğu kadar az nefes harcayarak yapabileceğiniz en uzun sürede tekrarlayın. Sonra aynı temrini yüksek sesle yapın.

    UYGULAMA 2

    Diyaframdan derin bir soluk alın. Aldığınız soluğu 'f ile en uzun sürede
    1- Ateşi üf1er gibi
    2- Çiçeği koklar gibi
    3- Köpek gibi havlayarak
    4- Korkarak ve bunun gibi değişik duygular kullanarak dışarı veriniz.

    UYGULAMA 3

    (s) ünsüzünü aşağıdaki gösterildiği gibi kesintisiz, zayıf, kuvvetli boşaltılması
    1- ssssssssssssssssssss
    2- s -s- s- s- s- s- s- s- s- s
    3- sss- s- ssss- s

    4- s- S- S- S- S- S- s- s- s- s- S- S- S- sss- S- S- s

    UYGULAMA 4

    Önce kısık sonra yüksek sesle aşağıdakileri tekrarlayınız.
    ah, oh, uh, ıh, eh, oh, üh, ih hah, hoh, huh, hıh, heh, hoh, ahah, ohoh, uhuh, ıhıh, eheh, ühüh, ihih, hahhah,ohoh,huhuh

    UYGULAMA 5
    Aşağıdaki sesleri çıkartarak kahkaha atmaya çalışınız.

    Kahkah, kahkah, kühküh, kihkih, kuhkuh, kıhkıh, kehkeh,

    UYGULAMA 6
    Hop hecesini tek nefeste yavaş, bağırarak, kızarak, sevinerek, gülerek, acı çekerek tekrarlaynız.

    UYGULAMA 7
    Aşağıdaki uygulamayı;
    1- 5 metre İlerideki biri duyacak şekilde
    2- 20 metre ilerideki biri duyacak şekilde
    3- 100 metre ilerideki biri duyacak şekilde
    4- 200 metre ilerideki biri duyacak şekilde
    5- 500 metre ilerideki biri duyacak şekilde
    6- 1000 metre ilerideki biri duyacak şekilde, yüksek sesle tempolu tekrarlayınız:
    "pa, pe, pi, po, ba, be, bi, bo"

    UYGULAMA 8

    Dudak kaslarınızı iyice gevşetmeye çalışın. Çenenizi iyice açın, dilinizi serbest bırakın. Hafiften hızlıya doğru tempolu soluyun. Aldığınız hava, üflermişsiniz gibi ağzınızdan çıksın. 5 dakika bu işlemi sürdürün.

    UYGULAMA 9
    Ağzınız kapalı, ayakta dik durun. Burnunuzdan çıkan havayla "mmmmmm" deyin. Bunu 5 dakika tekrarlayın.

    UYGULAMA 10
    Derin nefes alın, soluğunuzu itebileceğiniz en uzak noktaya fırlatın ve BOB deyin. Uygulamayı 5 dakika tekrarlayın.

    UYGULAMA 11
    Derin nefes alın. "ha, ho, hu, ha, ho, hu" hecelerini bir tempo dahilinde, hızlıdan yavaşça ya da yavaştan hızlıya tekrarlayın. 5 dakika sürsün.

    UYGULAMA 12
    Derin nefes alın. "Ah" hecesini fısıltıyla başlayarak çıkabileceğiniz en üst sese kadar çıkarak tonlayın. Aynı temrini daha sonra en üst noktadan en pes noktaya kadar indirin.

    UYGULAMA 13
    Yakacağınız bir mumu dudağınızın yakınında tutun. Sesli harfleri sırasıyla kullanın:
    a, e, ı, i, o, ö, u, ü


    Kaynak: Yılmaz Arıkan'ın Sahnede Bana Da Yer Açın kitabı









  2. HARBİKIZ
    Bayan Üye





    Ses Egzersizleri

    Eğitim görmemiş bir sesin hakiki kalitesini anlamak oldukça zordur. Bu bakımdan tenor olduğu kesin olarak saptanmamış kimse bariton kabul edilmeli. Aynı şekilde soprano da mezzo-soprano olarak çalıştırılmalıdır. Çalışmalar ilerledikçe sesin esas rengi ortaya çıkar.

    Yapılan her ses egzersizi bir amaca yönelik olmalıdır. Gelişi güzel melodilerle amaçsız yapılan egzersizlerin hiçbir faydası yoktur. Amaç sade ve uygun egzersizlerle nefesin pürüzsüz ve ölçülü olmasını sağlamak diyaframın iyi kullanılmasını öğretmek sesin rezonansını sağlamak registerleri yerine oturtarak sesleri birbirine perçinlemek parlak dolgun sesler elde etmektir.
    Ses egzersizleri kolaydan zora doğru ve amaçlara yönelik olmalıdır. Bu çalışmaları aşağıdaki şekilde basamakları birbirine perçinleyerek olumlu sonuçlar almamız mümkündür.


    1- Ses eğitiminde birinci basamak nefes eğitimi olmalı. Nefes çalışmaları ile diyaframın kullanılması bir anda yürütülmelidir. Bunun için öğrenci derin nefes aldıktan sonra havayı dişlerinin arasından tıslamak sureti ile nefes vermeli ve havanın bir noktaya akacak şekilde toplandığını düşünmelidir. Hava iyi kullanılırsa uzun süreli tıslamalar elde edilebilir. Tıslama esnasında ses telleri hiçbir şekilde zorlanmamalı. Havanın dişler arasından devamlı sızması ve diyafram çalışması dikkatle kontrol edilmelidir.


    2- Şan eğitiminde nefes ve diyafram çalışmalarından sonra sıra tek tonların söylenmesine gelir. Tonlar tam sesle zorlanmadan bastırmadan söyletilmeli seslerin rezonansa oturması sağlanmalıdır. Oturan tonlardan sonra yarımşar ton ilerleyerek veya gerileye giderek çalışmalar sürdürülür. Öğrenciye devamlı havayı düzenli bir şekilde bir noktaya doğru yöneltmesi sesini rezonans boşluklarında büyütmesi ve gırtlağını bir kuyu gibi açık tutması telkin edilir.


    Tiz seslerin çıkartılmasını sağlamak için öğrenciye; sanki ağzında sıcak bir lokma varmış da ağzı yanmasın diye damağını kapatıyormuş gibi davranmasını söylemek iyi sonuç verir.
    Tek tonlar vokal ve konsonların oluşturdıığu hecelerle çalışarak artikülasyon yapılır ve diyafram çalıştırılır.


    3- Tek tonu çıkartmakta başarı sağlayan öğrenciye küçük ses dizileri söyletilebilir. Major gamın ilk üç sesten kurulan dizisi buna uygundur. Bu çalışma yapılırken tonlar birbirine çok bağlı olmalıdır. Tize doğru karın hafifçe içeri çekilirken egzersiz bitince karın kasları gevşetilip bir an dinlenilir. Egzersize rahat bir tondan başlayarak yavaş yavaş yarımşar ton inceye çıkılır. Yeteri kadar inceye çıkıldıktan sonra bu kez yarımşar ton aşağıya inilmeye başlanır. Herhangi bir tonun üzerinde pürüzlenme veya zorlanma olur veya sesi iyi tınlamazsa geriye dönülerek aynı egzersiz yarım veya bir ton aşağıdan tekrar denenmelidir.


    Egzersize rahat gelen bir tondan başlanmalıdır. Önce U vokaliyle yapılan çalışmalarda daha sonra diğer vokaller de denenir. İ ve E vokalleriyle yapılan çalışmalarda ses daha rezonanslı ve parlak çıkar. Bu durum şan öğrencisinin moralinin yükselmesine faydalı olur. A vokali Çoğu kimsede dayanıksız ve donuk olur. Ancak aynı zamanla ve çalışarak öteki vokaller kadar parlak olur kolay çıkarılır.


    Çalışma biraz daha ilerleyince üç sesten major dizi iki defa tekrarianarak egzersiz yapılır.


    4- Kapalı ağızla rezonans çalışması. Sesin yerine oturması rezonansın sağlanması için kapalı ağızla orta seslerde yapılan ses egzersizleri faydalıdır. Kapalı ağızla seslerde M ve N konsonları ile (sessiz harfleri) yapılan tınlama çahşmalarında fazla ses vermeden hafifçe tınlamaya özen gösterilir. Bu şekilde ağız ve burun boşluklarında oluşan ve skala yükseldikçe alın boşluğuna geçen bir titreyiş hissedlir. Bu çalışma sesin rezonans boşluklarına sağlıklı bir şekilde gönderilmesini Sağlar.

    5- Çalışmalar ilerledikçe ton dizisi tonikten beşliye kadar genişletilir. Başlangıçta tonu bütün egzersizlerde sesin cinsine göre değişir. Önce U sonra A ve vokalleri ile daha sonra da iki defa tekrarlanarak yapılır. Vokallerin (sesli harflerin) hepsine eşit parlaklık sağlamak için en iyi oturan vokalden hemen sonra daha az tınlayan bir vokalin getirilmesi denenebilir. Egzersizi daha kolaylaştırmak için M N veya S gibi tınlayan bir konsondan faydanılır.. Çalışma sırasında bütün tonların bağlı kalmasına vokallerin eşit renk tınlayışta olmalarına dikkat edilmelidir.

    6- Bir müddet sonra bırbirine yakın seslerin egzersizlerine alışan şan öğrencisi daha geniş aralıklarla birbirinden ayrılan sesleri içeren egzersizlere yöneltilir. Bu konudaki en kolay egzersiz majör gamdaki tonik-üçlü-beşli dizisidir. Daha önceki egzersizlerde yaptığımız gibi derin nefes alıp havayı tembel hale getirdikten sonra U veya İ vokali ile egzersize başlanır.

    Tizlere doğru karın kasları toplanarak havayı yukarı itmeli ve damak biraz kubbelenmelidir. Bu egzersiz her sesin en kalın tonundan başlayarak zorluk çekmeden çıkabileceği en ince tona kadar yapılabilir. Ancak zorlamadan kaçınmalıdır. Daha sonraki çalışmalarda bu dizi oktavın da eklenmesi ile daha genişletilebilir.(Tizlere geçerken içeri çekilen pese geçerken gevşetilen karın kaslarının hareketi öğürrne sırasında yapılan hareketle eşittir). Bu egzersizlerin başarı ile tamamlanmasından sonra daha geniş aralıklı egzersizlere geçilir.


    7- Beşli atlamalar: Esas tondan beşliye atlayarak tonu iyice oturttuktan sonra sıra ile bütün tonları söyleyerek aşağı inilir. İnerken sesin en tiz tondaki parlaklık ve rezonansı korumasına dikkat etmelidir. Bu egzersizler U ve İ vokalleri ile yerine oturtulduktan sonra AEO gibi diğer vokallerle uygulanır.


    8- Daha geniş aralıkları çalışmaya geçmeden aşağıdan yukarı çıkan geniş ton dizilerini söylemek yerinde olur. Derin nefes alıp havayı depo ettikten sonra sesi kafaya doğru yöneltmeliyiz. Kalın seslerde biraz daha ağır söylenen bu egzersiz daha hızlı bir tempoyla söylenebilir.


    9- Büyük aralıklar. Geniş aralıklardan en kolay söyleneni oktay atlamalarıdır. Derin nefes alıp depo ettikten sonra pes tonu söyleyip gırtlağı tamamen gevşek bırakarak oktava atlamalıdır. Oktavın yerine oturup oturmadığını anlamak için aynı aralığı bir daha tekrarlamak iyi sonuç verir. Oktay atlamalarında zorluk çekenlere üst tonla tınlayan bir sessiz harf (konson) kullanılmalıdır. Oktay atlamaları için aşağıdaki değişik egzersizler kullanılır.


    10- Staccato Çalışmaları: Diğer egzersizlerle bir arada yürütülmelidir. Sesin tınlamasına özen gösterilmelidir.


    Il- Nüans çalışmaları: Orta sesler üzerinde yapılan çalışmalar istenilen düzeye gelmeden nüans çalışmalarına başlanmamalıdır. Zamansız başlatılan nüans çalışmaları hafif seslerin nefesten koparak desteksiz söylenmesine kuvvetli seslerin de bağırılarak çıkarılmasına yol açar. Nüans egzersizleri daima nefesten kopmayan bir sesle yapılmalıdır.

    Ses-nefes bağlantısı en hafif ve en kuvvetli seslerden korunmalıdır. Böylece nefes desteğine dayanan en hafif ses bile salonun en uzak köşesindeki dinleyicinin kulağına ulaşabilcektir. Nüans egzersizlerine geçerken rezonans çalışmalarına da büyük önem verilmelidir. Ancak bu şekilde çok hafif sesler nefesten kopmadan çıkarılabilir en kuvvetli sesler de bağırmadan elde edilebilir.. İlk nüans egzersizlerine mf (orta kuvvetli) ve mp (orta hafif) seslerle başlanır.

    Çok hafif ve çok kuvvetli seslere adım adım yaklaşılır. Bu çalışmada ele alınacak küçük bir müzik cümlesi önce mf söylenmeli sonra aynı teknik mp'ye dönüştürülmeli. Daha sonra sesin nefesten kopmamasına özen göstererek mp'den veya mf'den mp'ye geçişler ve uygulamalar denenmelidir. Çalışmalar ilerledikçe bütün nüans biçimleri uygulanır. Şarkıcı sesin: bir enstrümanın ustalığı ile kullanmasını öğrenir.


    12- Ses çalışmalarında değişik egzersizlerin uygulanması söyleyerek artikülasyon yapmak bütün sesleri parlak tonlarda çıkarmak diyaframı çalıştırmak amacına yöneliktir.


    13-Tiz seslerin çalışılması. Şan çalışmalarına sesin en rahat ve renkli olduğu tonlardan başlamak gerekir. Bunlar da çoğunlukla orta seslerdir. Tiz ve pes tonlar çalışmalarla elde edilir. Ancak çok uzun zaman sadece orta sesler üzerinde çalışmak sesi ağırlaştırır. Bunun için orta sesleri yeterince oturttuktan sonra gayet dikkatle davranarak tizlere ve peslere uzanmalıdır.

    Öğretmen kontrolünde yapılan çalışmalar tam sesle uygulanmalıdır.


    Çalışma sırasında sesin en son sınırına ulaşan ve aynı yüksek sesi arka arkaya tekrarlatan egzersizlerden kaçınmak yerinde olur. Sesin genişliği yavaş yavaş yarımşar ton ilavesi ile sağlanmalı yeni kazanılan tonları yerine oturmadan başka tonlara geçilmemelidir. Yüksek seslerde çalışma yapıldıktan sonra sesi daha fazla yormamak için hemen orta ve kalın seslere geçilerek çalışmanın sürdürülmesi faydalı olur.


    Yüksek seslere çıkılırken buna paralel olarak ağız da açılmaya başlamalı en tiz tonda en fazla açık halini almalıdır. Ancak bu pozisyonda tiz sesi çıkarırken şarkıcının yüz ifadesinin gerilmemesi ve kasılmamasına dikkat edilmelidir. Tiz tonlarda çene gevşek bir şekilde aşağıya sarkmalıdır. Tiz tonu verirken öğrencinin ayaklarının ucuna kalkmaması düzgün ve rahat bir pozisyonda durması sağlanır.

    Tiz tonlarda ses mutlaka diyaframa sağlam dayanmak zorundadır. Bunun yanında boğaz boşluğu aşağı ve içeri doğru genişlemeli sanki sesi yutacakmış gibi bir pozisyon alınmalıdır. Başın yukarıya doğru dik durması sesin çıkışını kolaylaştırır. Tizlerin i vokaliyle söylenmesi sese parlaklık ve kuvvet verir.


    Tizlere yükselirken özellikle geçit tonlarında damağı yuvarlak tutmak geniz boşluğu da içeri doğru yuvarlanmış bir boru gibi düşünmek tiz seslerde rahatlık Sağlar. Aralığın büyük veya küçük oluşuna göre karın yavaş yavaş veya birden bire içeri çekilir. Bu pozisyonla diyaframın yükselmesi sağlanır. Diyafram yükseldiği anda hançere de kolayca en yüksek ses pozisyonuna geçebilir.


    Daha ilerlemiş öğrencilere oktay sıçramaları egzersizleri yaptırılabilir. Tizleri çok kısa sürede kolaylaştıran bu egzersizler başlangıçta muhakkak öğretmen kontrolünde yapılmalıdır. Çünkü ses göğüs registerinden veya orta sesten birdenbire kafa registerine fırlayacaktır. Bu tiz sesin tamamen kafada ve :-):-):-):-)lik bir parlaklıkta olması şarttır.


    Bu egzersiz bir süre yapıldıktan sonra hemen dinlendirici egzersizlere geçilmelidir. Egzersizler aralıksız ve tek taraflı olmamalı zor çalışmalardan sonra gevşetici egzersizlere yer verilmelidir. Orta tizleri oturtmak için yukarıdaki egzersize küçük bir ilave yapılır. Oktavlar çabuk söylendikten sonra beşli üzerinde durulur. Bu egzersizin amacı tizlerde kafa tonunu beşliye mal etmektir. Bu daha çok kadın sesleri ve tenorlar için yararlıdır. Bu çalışmadan sonra gam ve arpejler üzerinde egzersizler yapılır.


    14- Pes seslerin çalışılması. Şan eğitiminde sadece tiz seslerin zor elde edildiğine inanılır. Oysa kalın seslerin elde edilmesi ve kalına geçerken geçit tonlarının ortadan kaldırılması daha zordur. Kalın sesleri elde etmek için en kolay ve en iyi yol tizleri ve orta sesleri ıyi oturtmaktır. Tız tonları sağlayan pozısyonlarda ses tellerı ne kadar rahat ve krampsız olursa tizlerden peslere geçişte o kadar kolay verimli ve doğal olur. Kalın seslerde nefesin göğüse yaslanmasına ve sesin kafa rezonansında tınlamasına dikkat edilmelidir.









+ Yorum Gönder
ince ses çıkarma,  gırtlaktan şarkı nasıl söylenir,  diyaframdan ses çıkarma,  gırtlaktan ses çıkarmak,  gırtlaktan nasıl şarkı söylenir
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi