+ Yorum Gönder
1. Sayfa 12 SonuncuSonuncu
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Eski ve yeni ölçü aletlerinin resimleri ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. Ziyaretçi

    Eski ve yeni ölçü aletlerinin resimleri





  2. boncuklu
    Yeni Üye





    Cevap: eski veyeni ölçme aletleri nelerdir






    Eklenmiş Resimler Eklenmiş Resimler      

  3. fecr
    Özel Üye
    ESKİ UZUNLUK ÖLÇÜLERİ

    Çarşı arşını
    Daha çok çarşı ve pazarda kullanılırdı. Metre hesabıyla çarşı arşını 68 cm'dir.

    Bina ve mimar arşını
    75,8 cm'dir. Bu arşının uzunluğunda zamanla değişiklikler oldu. Üçüncü Selim Han abanoz ağacından bir mimar arşını yaptırdı. Bunun ölçü olarak kullanılmasını istedi ve kütüphaneye kaldırttı. Bunun bir tarafı 24 parmağa ve her parmak 10 hat'ta bölündü. Böylelikle bu bölümle basımevinde kullanılan punto büyüklükleri de alınabilecekti. Diğer tarafı sadece 20 eşit parçaya bölündü. Değerli kumaşları bilhassa ipekleri ölçmede endaze kullanılırdı (endaze 65,25 cm'dir).
    Türkiye'de 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı kanunla, arşın ölçü birimi kaldırılıp, yerine metre sistemi kabul edildi. 1933'ten sonra da arşının bütün çeşitleri tamamen ortadan kaldırılıp metre sistemine geçildi.
    Zirai mimari, arşın ve endaze ölçü birimlerinin ast ve üst katları aşağıda gösterilmiştir.

    ENDAZE
    1 endaze = 8 rubu
    1 rubu = 2 kirah
    ÇARŞI ARŞINI
    1 çarşı arşını = 8 rubu

    ZİRAİ
    1 merhale = 2 berid
    1 berid (menzil) = 4 fersah
    1 fersah = 3 mil
    1 mil = 2500 zirai
    1 kulaç = 2,5 zirai

    PARMAK
    1 parmak = 12 hat
    1 hat = 12 nokta

    GÜNÜMÜZ ÖLÇÜSÜ METREYE GÖRE KIYASLAMA
    " 1 parmak = 12 hat = 0,03157 m
    " 1 hat = 12 nokta = 0,00263 m
    " 1 nokta = 0,00022 m
    " 1 kulaç = 2,5 zirai =1,895 m (ip boyu, su derinliği, kuyu derinliği vb. için)
    " 1 kara mili = 2500 zirai = 1895 m (kara yolculuğundaki mesafeler için)
    " 1 fersah = 3 mil = 7500 zirai = 5685 m
    " 1 berid (menzil) = 4 fersah = 12 mil = 30900 arşın = 22740 m
    " 1 merhale = 2 berid = 45080 m
    " 1 çarşı arşını = 8 rubu (urup) = 0,680 m (kumaş için)
    " 1 rubu = 2 kirah = 0,085 m
    " 1 kirah = 0,0425 m
    " 1 endaze = 8 rubu (urup) = 0,650 m
    (artan ipekli fiyatlarına karşılık konulan ölçü birimi)

    ESKİ AĞIRLIK ÖLÇÜLERİ

    Ağırlık ölçü birimi de uzunluk ölçü birimi gibi farklılıklar gösteriyordu. Şimdi kullanılan ağırlık birimi kilogram olup 0 derecede bir desimetreküp suyun ağırlığı olarak tanımlanmış ve Uluslararası Ölçü ve Ağırlık Birliğinden Türkiye'ye bir örnek verilmiştir.1874 yılı iridyumlu platin alaşımından 1928/29 da yapılmış olan 42 nolu Türkiye milli kilogram prototipinin kullanılmasında gösterilen dikkatsizlik ve özensizlikten dolayı bozulduğunun anlaşılması üzerine 1953 yılında yapılan 54 numaralı prototipi ile değiştirilmiştir.

    OKKA
    1 tonilato = 4 çeki
    1 çeki = 4 kantar
    1 kantar = 44 okka(kıyye)
    1 batman = 6 okka(kıyye)
    1 okka(kıyye) = 400 dirhem

    DİRHEM

    Osmanlı Döneminde kullanılan 1 dirhem
    1 dirhem = 4 dönük
    1 dönük = 4 kırat
    1 kırat = 4 bakray
    1 bakray = 4 fitil
    1 fitil = 2 nekir
    1 nekir = 2 kıtmir
    1 kıtmir = 2 zerre

    GÜNÜMÜZ ÖLÇÜSÜ KİLOGRAMA GÖRE KIYASLAMA
    " 1 okka (kıyye) = 400 dirhem = 1282,945 gr (1280 gr)
    " 1 batman = 6 kıyye = 7,544 kg
    " 1 kantar = 44 kıyye = 100 ludre = 56,320 kg
    " 1 çeki = 4 kantar = 176 kıyye = 225,798 kg
    " 1 tonilato = 1000 kg = 4 çeki + 1 kantar + 37,4 okka
    " 1 tonilato = 17 kantar + 31 okka + 183 dirhem
    " 1 miskal = 1,5 dirhem = 4,8 gr
    " 1 dirhem = 4 dünük = 3,2 gr
    " 1 dünük = 4 kırat
    " 1 kırat = 4 bakray = 1/24 misgal
    " 1 bakray = 4 fitil
    " 1 fitil = 2 nekir
    " 1 nekir = 2 kıtmir
    " 1 kıtmir = 2 zerre

    ESKİ ALAN ÖLÇÜLERİ

    " 1 arşın (zirai) ²= 0,57417 m²= 4 ayak²
    " 1 dönüm (yeni) = 2500 m²
    " 1 dönüm (büyük) = 2720 m²
    " 1 dönüm (atik) = 4 evlek = 1600 zirai² = 918,672 m² (bir kenarı 40 arşın (zirai) olan kare)
    " 1 atik evlek = 400 arşın²= 229,668 m²
    " 1 yeni evlek = 100 m²
    " 1 cerip = 3600 zirai²= 2067,012 m²
    " 1 ayak² = 144 parmak²= 0,14354 m²
    " 1 parmak² = 144 hat²= 0,00099751 m²
    " 1 hat² = 144 nokta²= 0,000006927 m² " 1 çarşı arşın² = 0,46240 m²
    " 1 urup² = 0,007225 m²
    " 1 kirah² = 0,0018062 m²
    " 1 endaze² = 0,422500 m²
    " 1 urup² = 0,0066015 m²

    ESKİ ZAMAN ÖLÇÜLERİ

    Alaturka Saat
    Hicri Takvim
    Cumhuriyetten önce, yurdumuzda kullanılan ölçüler uygar ülkelerin kullandığı ölçülerden farklıydı. Metre yerine, arşın denilen bir uzunluk aleti kullanıyordu ve ayrıca alaturka saat kullanıyordu. Bu saate göre 6'da öğle 12'de akşam oluyordu.
    Dünya ülkelerinin çoğu miladi takvim kullanırken, biz hicri takvim kullanıyorduk. Bu yüzden takvim birliği sağlanamıyordu. Ağırlık ölçüsü olarak okka, batman, dirhem denilen ölçü birimi kullanıyordu. Bütün bunlar dünyaya ayak uydurmamızı engelliyordu. TBMM hazırladığı bir kanunla eski ölçü birimleri değiştirirdi. Bugün kullandığımız metre, kilogram, takvim, saat gibi ölçü araçları kabul edildi.

    ESKİ SIVI ÖLÇÜLERİ

    Su kaynağının debisinin ölçülmesinde birim olarak "lüle" kullanılmıştır. 1 lüle yaklaşık olarak 26 mm çapında bir borudur ve dakikada 36 litre su akıtır. Günlük yaklaşık 52 m3 su olarak kabul edilir. Şehir içinde yer alan su taksim istasyonlarında bulunan dağıtım sandıklarında kullanılan boruların günlük debisi ise dağıtım yapılan bölgenin ihtiyacına göre ayarlanmıştır ve aşağıdaki gibidir.

    1 Hilal 0,5625 lt/Dak. (Günde-0,81 m3)
    1 Çuvaldız 1,125 lt/Dak. (Günde-1,62 m3)
    1 Masura 4,5 lt/Dak. (Günde-6,48 m3)
    1 Kamış 9 lt/Dak. (Günde-12,96 m3)
    1 Lüle 36 lt/Dak. (Günde- 51,84 m3 ~ 52 m3)







  4. fecr
    Özel Üye
    ESKİ ve YENİ ÖLÇME ALETLERİ

    Suyun debisinin ölçülmesinde kullanılan ölçü birimleri ;
    Su kaynağının debisinin ölçülmesinde birim olarak “lüle” kullanılmıştır. 1 lüle yaklaşık olarak 26 mm çapında bir borudur ve dakikada 36 litre su akıtır. Günlük yaklaşık 52 m3 su olarak kabul edilir. Şehir içinde yer alan su taksim istasyonlarında bulunan dağıtım sandıklarında kullanılan boruların günlük debisi ise dağıtım yapılan bölgenin ihtiyacına göre ayarlanmıştır ve aşağıdaki gibidir.

    1 Hilal 0,5625 lt/Dak. (Günde-0,81 m3)
    Çuvaldız 1,125 lt/Dak. (Günde-1,62 m3)
    1 Masura 4,5 lt/Dak. (Günde-6,48 m3)
    1 Kamış 9 lt/Dak. (Günde-12,96 m3)
    1 Lüle 36 lt/Dak. (Günde- 51,84 m3 ~ 52 m3)

    Uzunluk ölçüleri ;

    Uzunluk ölçü birimi olarak “arşın” kullanılmış olmakla beraber , çarşı arşını ile mimar arşını ( Zira-ı Mimari / Zira ) ve dolayısıyla alt birimleride birbirinden farklıdır.
    Çarşı ölçüleri
    1 Arşın 0,6858 mt.
    1 Rub (urub) 0,0857 mt. (1/8 Arşın)
    1 Kerrab (Kirâh) 0,0428 mt. (1/16 Arşın)
    1 Endaze 0,6525 mt.

    Mimar ölçüleri

    1 Arşın (Zira) 0,757738 mt.
    1 Parmak (1/24 zira) 0,031572 mt.
    1 Hat (1/12 parmak) 0,002631 mt.
    1 Nokta (1/12 hat) 0,000219 mt.
    Çarşı ölçü birimi ve 68,58 cm’e karşılık gelen Arşın ölçü birimi ile yine bir çarşı ölçü birimi olan ve 65,25 cm’e karşılık gelen Endaze ölçüleri birbirlerine çok yakın değerlerdedir.

    Ağırlık ölçüleri ;

    1 Çeki (4 Kantar) 225,79832 kg.
    1 Kantar (44 Okka) 56,44958 kg.
    1 Batman (6 Okka) 7,69767 kg.
    1 Okka/Kıyye (400 Dirhem) 1,282945 kg.
    1 Dirhem 3,2073625 gr.
    1 Miskal 4,5819464 gr.
    7 Miskal (10 Dirhem) 32,073625 gr.
    1 Denk (1/4 Dirhem) 0,80184 gr.
    1 Kırat (1/4 denk) 0,20046 gr.
    1 Buğday (1/4 kırat) 0,05011 gr.
    Mehmet İzzet’in 1912 baskısı İlm-i Hisab kitabına göre ise ağırlık ölçüleri farklı tarif edilmektedir.

    Evzan-ı Kebire ( Büyük ağırlık ölçüleri) ;

    1 Çeki 225,978 kg.
    1 Kantar 56,450 kg.
    1 Batman 7,692 kg.
    1 Kıyye 1,282 kg.
    Evzan-ı Mutavassıta ( Orta ağırlık ölçüleri) ;
    1 Dirhem 3,207 gr.
    1 Miskal 4,810 gr. ( 1,5 Dirhem )
    1 Denk 0,80175 gr. ( 1/4 Dirhem )

    Evzan-ı Hafife ( Hafif ağırlık ölçüleri) ;

    1 Kırat 0,20043 gr. ( 1/4 Denk )
    1 Bağdadi 0,0501 gr. ( 1/4 Kırat )
    1 Fitil 0,0125 gr. ( 1/4 Bağdadi )
    1 Nakir 0,00626 gr. ( 1/2 Fitil )
    1 Kıtmır 0,00313 gr. ( 1/2 Nakir )
    1 Zerre 0,00156 gr. ( 1/2 Kıtmır )

    Alan Ölçüleri ;

    1 Hektar = ( 11 Dönüm ) = 10.105,337 m2 = ( 17.600 zirakare )
    1 Dönüm = ( 4 Evlek ) = 918,667 m2 = ( 1.600 zirakare ) = ( 40 x 40 zira )
    1 Evlek = 229,666 m2 = ( 400 zirakare ) = ( 20 x 20 zira )
    1 Zirakare= 0,57416 m2

  5. fecr
    Özel Üye
    eski öçü aletleri

    • Arpa
    • Bakray
    • Batman
    • Buğday
    • Çeki
    • Denk
    • Dirhem
    • Dirhemi şer'i
    • Dünük
    • Fitil
    • Habbe
    • Hardal Tanesi
    • Kantar
    • Kırat
    • Kıyye
    • Kıtmir
    • Ludre
    • Misgal (Miskal)
    • Nakir
    • Okka
    • Pirinç
    • Tonilato
    • Zerre

  6. fecr
    Özel Üye
    eski ve yeni ölçü aletlerinin resimleri

  7. boncuklu
    Yeni Üye
    çok teşekkürler ödevime çok yardımcı oldunuz

  8. Ziyaretçi
    hiç yardımınız olmadı çünkü evde yazıcı yok of offffffffffff

  9. Ziyaretçi
    ölçü aletleri adını ve resimlerini ilave etmelisiniz.

  10. pelo
    Yeni Üye
    resimler görünmüyor.

  11. zıvalı
    Yeni Üye





    teşekkrler de resimleri görr bilsek daha güzel olabiridi

  12. zıvalı
    Yeni Üye
    bedaya üye yaptınız a.q

+ Yorum Gönder
1. Sayfa 12 SonuncuSonuncu
yeni ölçü aletleri,  eski ve yeni ölçme araçları,  eski ve yeni ölçü aletleri,  yeni ölçü birimleri,  eski ölçü aletleri
5 üzerinden 3.67 | Toplam : 6 kişi